” De patiënt wil niet dat u op bezoek komt.”

” Ik wil niet dat hij op bezoek komt.”
Dat zijn de woorden van mevrouw S. Zij ligt in een hospice en wil haar man niet zien. Hij heeft een agressieve dronk over zich en kan gewelddadig worden. De afspraak met de teamleden is dat deze man de toegang tot het hospice wordt geweigerd. Op een avond wordt aangebeld. Een medewerker opent de deur en daar staat hij. “Nee, uw vrouw wil u niet zien, ik kan u niet binnenlaten.”  De echtgenoot antwoordt: “Maar ik mag toch wel afscheid komen nemen van mijn vrouw?” De medewerker laat hem binnen en verantwoordt zich later met het argument: “Hij is haar man, dan heeft hij toch wel het recht om afscheid van haar te mogen nemen? En bovendien kan ik die man wel aan.”

Het dilemma
Het zal niet de eerste keer zijn dat afgeweken wordt van gemaakte afspraken. Waardoor laten we ons leiden bij beslissingen? Rechten, plichten, mogelijke consequenties, medelijden? In deze situatie is er een afspraak: niet binnenlaten. Toch ervaart de medewerker die de deur open doet een dilemma: laat ik hem binnen ja of nee? Hij maakt zijn eigen afweging en laat de echtgenoot binnen. Twee argumenten geven voor hem de doorslag. Hij vindt dat de man recht heeft om afscheid te nemen van zijn vrouw. Het tweede argument gaat over zijn inschatting van de consequenties. Deze medewerker gaat er vanuit dat hij in staat is voor voldoende veiligheid te zorgen wanneer de man agressief wordt. Tegenover de argumenten recht om afscheid te mogen nemen en het op kunnen vangen van consequenties staat het argument recht van de patiënt op zelfbeschikking en autonomie.

Wat is in deze situatie nu het goede om te doen?
Allereerst luisteren en een goed gesprek. Voorkomen moet worden dat een sfeer ontstaat van voor- en tegenstanders van de medewerker die tegen de afspraken in toch de echtgenoot heeft binnengelaten. Dit verschil van mening moet niet leiden tot een conflict. Een moreel beraad helpt om dit gesprek op een gestructureerde manier te voeren. Alle argumenten en overtuigingen kunnen zonder oordeel genoemd worden. Want iedereen wil het goede doen. Daar gaan we vanuit. De ethiek geeft richtlijnen welke argumenten het zwaarst wegen. Die helpen om een moreel verantwoorde keuze te maken.

In dit geval gaat het zelfbeschikkingsrecht van de patiënt boven de behoefte van de echtgenoot. Met deze conclusie als richtlijn ontstaat ruimte en creativiteit om te onderzoeken hoe men aan de behoefte van de echtgenoot tegemoet kan komen.